درسنامه آموزشی ادبیات فارسی کلاس هشتم
درس 11: پرچم داران
ایران، سرزمینی بزرگ و عزیز و شکوهمند است. سرزمینی که دین و زبان و فرهنگ و جسم و جان من و تو در آن پرورش یافته و اکنون پاره‌ای از پیکرهٔ ماست.
اگرچه در طول تاریخ، ستم‌ها و گزندهای فراوانی دیده، امّا هرگز ایمان، عزّت و ارادهٔ استوار خود را از دست نداده است.
میهنی که در دوران دفاع مقدّس، لحظه‌های تلخ و شیرین بسیاری را به چشم دیده و گرمی خون دلاوران را بر پیکر خود احساس کرده است و شهدای بسیاری را در دل خود جای داده و از گستاخی‌ها و بی‌رحمی‌های دشمن، خون دل‌ها خورده است.
در دوران جنگ تحمیلی، خیل عظیم نوجوانان و جوانان بسیجی و جان برکفان ارتشی و سپاهی، این پهنهٔ خدایی را به بنیانی استوار و سدّی نفوذناپذیر و پایدار در برابر هجوم وحشیانهٔ صدّام و حامیان امریکایی او، تبدیل کرد.
در آن ایّام که دشمن، از آسمان و زمین، آتش بمب و موشک بر سر مردم بی‌گناه این سرزمین فرو می‌ریخت، ایران سرافراز هرگز رنگ نباخت و برخود نلرزید و جنب‌وجوش خود را رها نکرد؛ پابرجا ماند و درس پاکی، پایداری و پاسداری را به انسان‌های آزاده و دل‌زندهٔ جهان آموخت.
آری، در دوران دفاع مقدّس، جوانان مؤمن و سربازان شجاع این ملّت در برابر تازش دشمن، به لطف پروردگار مهربان، حماسه‌های شگفت‌انگیز آفریدند و پس از پایان جنگ تحمیلی، همّت و تلاش همین سربازان سربلند و دلاوران رشید، با علم و دانش و تخصّص و تعهّد درآمیخت، تا حافظ آبروی این سرزمین آسمانی و بیانگر فکر ایرانی باشد.
امروز نوجوانان شاداب و باایمان و جوانان سرزنده و پاک آیین میهن اسلامی، همانند قلل، استوار و پایدارند که مایهٔ عزّت و افتخار نسل‌های امروز و فردایند و سیمای وطن را به زیور و شکوه خلّاقیت و نوآوری می‌آرایند و به لطف خداوند بزرگ در همهٔ عرصه‌ها و میدان‌ها پرچم ایران اسلامی را با سرود سرفرازی و آزادمنشی برخواهند افراشت.
ای وطن، ای دل مرا مأوا
ای وطن، ای تن مرا مسکن
ای وطن من، تو جایگاهی برای امنیت و آسایش و پناهگاه من هستی.
ای وطن، ای تو نور و ما همه چشم
ای وطن، ای تو جان و ما همه تن ...
ای وطن، ما همه بینایی خود را از وجود تو می‌گیریم. ما بدنی هستیم که جان و روح ما تو هستی.
نکته‌ای گویمت که گر شنوی
شاد، مانی به جان و زنده به تن
نکته‌ای را می‌خواهم برای تو بازگو کنم که اگر بشنوی با دل و جانت شادمان می‌شود.
آدمی را چو هفت مهر به دل
نبُوَد کم شمار از اهریمن:
انسان باید محبت هفت چیز را در دل داشته باشد که اگر چنین نباشد این فرد را باید شیطان و دشمن تلقی کنی.
مهر ناموس و زندگانی و دین
عزّت و خاندان و مال و وطن
آن هفت محبت: علاقه به آبرو، زندگی، دین و مذهب، شرف و بزرگی، خانواده و دارایی و سرزمین
و آن که حبّ وطن نداشت به دا
مرده زان خوب‌تر به باور من
و کسی که میهن دوستی و علاقه به وطن را در دل نداسته باشد. به اعتقاد من مرده از چنین انسانی بهتر است.
ادیب الممالک فراهانی
خودارزیابی (صفحهٔ 83 کتاب درسی)
1- در متن درس، سرزمین ایران با چه ویژگی‌هایی توصیف شده است؟ سرزمین بزرگ و عزیز و شکوهمند، سرزمینی خون دل خورده، سرزمین ستم دیده، سرزمین عزتمند و استوار، سرزمین آسمانی، لحظات تلخ و شیرین دیده و...
2- دربارۀ ارتباط حدیث «حبُّ الوطنِ مِنَ الایمان» با محتوای درس، توضیح دهید. حدیث، دوست داشتن وطن را از ایمان می‌داند و درس نیز عشق به میهن و علاقه به آن را جز عقیده و باور انسان‌ها می‌داند.
3- به نظر شما برای عزّت و سربلندی ایران اسلامی در عرصه‌های جهانی چه باید کرد؟ باید عاقل بود و عاقلانه اندیشید به نیروهای داخلی اعتماد کرد، از منابع داخلی برای ساختن کشور استفاده کرد.
گفت‌وگو (صفحهٔ 85 کتاب درسی)
1- نمونه‌هایی از زیبایی‌ها و جاذبه‌های شهر و استان خود را بیان کنید.
2- دربارۀ راه‌های حفظ منابع طبیعی کشور عزیزمان، ایران، گفت‌وگو کنید. ایران سرزمین چهار فصل، سرزمین گسترده شده در شرق و غرب و شمال و جنوب با کوه‌های سر به فلک کشیده شده دشت‌های فراخ، کویرهای زیبا، جنگل‌های انبوه، باغ‌های پر میوه، زمین‌های باردار و دریاهای نیلگون است. که گذشته از منابع طبیعی از منابع زیر زمینی عظیمی هم برخوردار است. بر ماست که قدر این منابع را بدانیم و آن را به آیندگانمان منتقل کنیم.
فعالیت‌های نوشتاری (صفحهٔ 85 کتاب درسی)
1- چهار واژهٔ مهمّ املایی از متن درس بیابید و برای هر کدام، یک متضاد و یک مترادف بنویسید.
| واژه | مترادف | متضاد |
|---|---|---|
| عظیم | بزرگ | صغیر |
| حامیان | حمایت کننده | دشمنان |
| رها | آزاد | اسیر |
| عزّت | ارجمندی | ذلت |
2- جمله‌های زیر را به اجزای آن تجزیه کنید؛ سپس هسته و نوع وابستۀ گروه‌های اسمی را مشخص کنید.
- دشمن بی‌رحم، بمب بر مردم بی گناه فرو می‌ریخت.
دشمن (هسته)
بی‌رحم (صفت بیانی)
مردم (هسته)
بی گناه (صفت بیانی)
- این ملّت شجاع، در هشت سال، حماسه‌های شگفت انگیز آفریدند.
این (صفت اشاره)
ملّت (هسته)
شجاع (صفت بیانی)
هشت (صفت شمارشی ترتیبی)
سال (هسته)
حماسه‌های (هسته)
شگفت انگیز (صفت بیانی)
| نهاد | مفعول | متمم | فعل |
|---|---|---|---|
| دشمن بی‌رحم | بمب | بر مردم بی‌گناه | فرو می‌ریختند |
| این ملت شجاع | حماسه‌های شگفت‌انگیز | در هشت سال | آفریدند |
3- در متن درس، یک تشبیه بیابید و رکن‌های اوّل و دوم آن را مشخص کنید.
جوانان سرزنده و پاک آیین میهن اسلامی (مشبه)، همانند (ادات) قلل (مشبه به) استوار و پایدارند (وجه شبه).